profesor Ryszard Strzelczyk

Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 17 lipca 2025 r., III KK 93/25, przypomniał, że zgodnie z treścią art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. śmierć oskarżonego stanowi ujemną przesłankę procesową, której istnienie skutkuje umorzeniem postępowania karnego. Powyższe odnosi się także do postępowania kasacyjnego w sytuacji, gdy do zgonu skazanego doszło już po wniesieniu kasacji, ale jeszcze przed jej rozpoznaniem. Natomiast art. 529 k.p.k. wskazuje, iż wniesieniu i rozpoznaniu kasacji na korzyść oskarżonego nie stoi na przeszkodzie wykonanie kary, zatarcie skazania, akt łaski ani też okoliczność wyłączająca ściganie lub uzasadniająca zawieszenie postępowania. Z treści tego przepisu wynika, że śmierć skazanego stanowi negatywną przesłankę postępowania kasacyjnego zainicjowanego kasacją wniesioną na niekorzyść, natomiast w sytuacji wniesienia kasacji na korzyść nie ma przeszkód do jej rozpoznania, jednakże wyłącznie zgodnie z jej kierunkiem. Z utrwalonego w tym zakresie orzecznictwa wynika, że w razie śmierci skazanego możliwe jest uwzględnienie wniesionej na jego korzyść kasacji, jednak nie jest możliwe jej oddalenie, gdyż takie rozpoznanie nie jest rozpoznaniem na korzyść, o którym mowa w art. 529 k.p.k. W sytuacji, kiedy kasacja jest niezasadna, zaś w trakcie postępowania kasacyjnego skazany zmarł, jedynym możliwym rozstrzygnięciem, uwzględniającym regulację z art. 529 k.p.k., jest umorzenie postępowania kasacyjnego.