profesor Ryszard Strzelczyk

Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 27 sierpnia 2026 r., III KS 22/26, przypomniał, że reguła ne peius ogranicza reformatoryjne orzekanie sądu odwoławczego w wypadku wniesienia zasadnej apelacji na niekorzyść oskarżonego. Sąd odwoławczy nie może w takiej konfiguracji procesowej zmienić zaskarżonego wyroku na niekorzyść oskarżonego, a powinien go uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania sądowi I instancji, gdyż dopiero ten sąd może wydać stosowne rozstrzygnięcie. Stwierdzenie wystąpienia tej podstawy wymaga przeprowadzenia kontroli odwoławczej obejmującej ocenę prawidłowości wydania wyroku uniewinniającego pod kątem spełnienia warunku wynikającego z art. 454 § 1 k.p.k. Wymaga to wykazania, że gdyby sąd I instancji nie dopuścił się uchybienia, należałoby wydać wyrok skazujący, co nie jest jednak dopuszczalne w instancji odwoławczej z uwagi na wyrażony w tym przepisie zakaz. Wówczas zaskarżony wyrok podlega uchyleniu, a sprawa zostaje przekazana sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.