profesor Ryszard Strzelczyk

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 30 lipca 2025 r., II CSKP 720/23, przypomniał, że dowód z opinii biegłego, ze względu na posiadane przez niego wiadomości specjalne, jest dowodem, który nie może być zastąpiony innym dowodem, np. przesłuchaniem świadka. Jeżeli więc zgodnie z art. 278 § 1 k.p.c. sąd może uzyskać wiadomości specjalne wyłącznie przy pomocy biegłego, to sąd narusza art. 232 zdanie drugie k.p.c., jeżeli nie przeprowadza z urzędu dowodu z opinii biegłego, a dowód ten jest niezbędny dla prawidłowej oceny zasadności powództwa. Strona nie może zatem skutecznie zarzucić, że sąd wykorzystuje przyznaną mu przez ustawodawcę możliwość działania w opisanym zakresie. Przemawia za tym wykładnia językowa art. 232 zd. 2 k.p.c., a także przesłanki ustrojowe oraz racje aksjologiczne. Władza sędziego, określona przez prawo w sposób bliski dyskrecjonalności, nie może być w drodze wykładni zwężana lub w inny sposób ograniczana. Gdyby stanowisko ustawodawcy było inne, to art. 232 zd. 2 k.p.c. miałby odmienną treść lub został usunięty z systemu prawnego, a tak się przecież nie stało mimo licznych zmian kodeksu postępowania cywilnego. Przy istotnym wzmocnieniu zasady kontradyktoryjności zachowany został bowiem cel postępowania cywilnego w postaci dążenia do wydania sprawiedliwego orzeczenia zgodnego z zastosowaną normą prawną, czyli odpowiadającego rzeczywistym okolicznościom faktycznym sprawy. Dopuszczenie przez sąd dowodu z urzędu nie może być więc uznane, za działanie naruszające zasady bezstronności sądu i równości stron, nie można bowiem sądowi zarzucić, że działając w ramach przysługującego mu uprawnienia, realizuje cel wydania słusznego wyroku, zgodnego z rzeczywistym stanem rzeczy.